Jak przygotować i pielęgnować rozsady?

Ciepły luty to doskonała pora na przygotowanie rozsad, czyli młodych siewek wysiewanych w domowych, kontrolowanych warunkach. Podpowiadamy, w jaki sposób samodzielnie przygotować oraz pielęgnować siewki warzyw i kwiatów przed posadzeniem ich w ogrodzie i na działce.

1. Dlaczego warto wysiewać nasiona?

To przede wszystkim najtańszy sposób uzyskania większej ilości dobrej jakości upraw przy stosunkowo niewielkim koszcie. Ponadto, w przypadku rzadkich roślin - niedostępnych jeszcze w szkółkach - wysiew to jedyna możliwość ich pozyskania.

Im świeższe warzywa, tym lepiej. Samodzielnie zebrane nasiona należy osuszyć i przechować w papierowych torebkach włożonych w zamknięte foliowe reklamówki lub zamykane słoiki. Przed planowanym wysiewem powinieneś je dokładnie przejrzeć; duże i twarde wymagają skaryfikacji. Twarda łupina nasion uniemożliwia swobodną wymianę gazów i wilgoci niezbędnych do kiełkowania. Skaryfikacja polega na uszkodzeniu łupiny poprzez pocieranie nasion papierem ściernym lub pilnikiem do momentu aż nasiona zmienią kolor.

Nasiona zakupione w sklepie ogrodniczym są przygotowane bezpośrednio do wysiewu. Robiąc zakupy możesz natknąć się na tzw. "nasiona otoczkowe". Oznacza to, że podczas procesu otoczkowania zostają pokryte fungicydem - warstwą związków mineralnych i organicznych - który z jednej strony odżywia nasiona podczas kiełkowania, z drugiej - chroni je przed chorobami.

W zależności od gatunku, rozsady możesz przygotować już w połowie lutego:

• dla warzyw ciepłolubnych, wymagających wysokich i stałych temperatur do kiełkowania,
• dla warzyw, które wysadzone na miejsca stałe rosną bardzo wolno,
• dla warzyw o długim okresie kiełkowania.

2. W czym wysiewać?

Wybierając pojemniki do wysiewów możesz wybierać spośród amatorskich, jak i profesjonalnych rozwiązań. Do tych pierwszych zaliczamy m.in.: plastikowe kubki po jogurcie, ucięte butelki po wodzie czy opakowania po jajkach. Wystarczy, że nagrzanym gwoździem wypalisz na dnie otwory i są gotowe do użycia. Możesz również wykorzystać dowolnego rodzaju skrzynki lub doniczki wykonane ze sprasowanego torfu.

3. Jak wysiewać nasiona?

Nasiona do prawidłowego wzrostu przede wszystkim potrzebują dobrze oświetlonego i nasłonecznionego miejsca: szklarni, namiotu foliowego lub - w domowych warunkach - parapetu. Nie bez znaczenia jest podłoże. Powinno być wolne od nasion chwastów czy grzybów. Podłoże - podobnie jak same nasiona - możesz zakupić w sklepie ogrodniczym lub przygotować je samodzielnie poprzez wyprażenie w piekarniku. Pamiętaj, że gleba pod domowy wysiew powinna być przewiewna, o luźnej strukturze i małej żyzności.

Zbyt żyzne podłoże opóźnia kiełkowanie nasion i powoduje, że korzenie rozwijają się mniej intensywnie. Duże nasiona wysiewaj w oddzielne doniczki po maksymalnie 2-3 sztuki; najsilniejszą siewkę pozostaw w ziemi, pozostałe natomiast usuń. Lekko przesiewając, przykryj nasiona ziemią lub piaskiem. Pamiętaj, że nie wszystkie gatunki roślin potrzebują tego zabiegu. Wśród nich wyróżnić można m.in.: begonię, żeniszka, niecierpka czy sałatę. Nasiona tych roślin do prawidłowego kiełkowania potrzebują dużej ilości światła. W ciemności kiełkują np. chabry czy nagietki. Wysiane rośliny oznacz etykietką z nazwą i terminem wysiewu.

4. Pielęgnacja wysianych siewek

Pojemniki z wysiewami przechowuj w pomieszczeniu o stałej temperaturze i poziomie wilgoci. Kiełkowanie możesz przyśpieszyć samodzielnie poprzez ocieplenie podłoża oraz przykrycie nasion np. foliową reklamówką. Siewki wietrz codziennie. Okrycie usuń, gdy pojawią się pierwsze młode rośliny. Dokładnie obserwuj kolor podłoża – zmiana sygnalizuje wahania wilgotności i konieczność nawilżania kiełkujących nasion.

Chcąc zadbać o dobrą kondycję kiełkujących nasion, pamiętaj o obowiązkowych zabiegach pielęgnacyjnych:

• Stratyfikacja

Jest to proces polegający na umieszczeniu oczyszczonych z łupiny nasion w wilgotnym torfie i przechowywania ich w takim stanie w niskich lub wysokich temperatur (zarówno temperatura, jak i okres przetrzymywania nasion zależy od indywidualnych wymagań poszczególnych gatunków roślin). Zabieg ten skraca zimowy letarg roślin, a w rezultacie - przyśpiesza ich kiełkowanie.

• Namaczanie

Moczenie nasion ma na celu wyeliminowanie szkodliwych organizmów, które mogły zagnieździć się w skórce nasion. W tym celu umieść nasiona w średnio gorącej wodzie na ok. 48 godzin.

• Podlewanie nasion

Przede wszystkim pamiętaj o regularnym podlewaniu nasion. Ilość wody nie powinna być zbyt duża, aby nie doprowadzić do zalania podłoża, a w efekcie - wypłukania lub zgnicia mniejszych nasion. Bądź ostrożny, gdy wykiełkują pierwsze listki. Nadmiernie podlewane, przy słonecznej pogodzie mogą ulec poparzeniu.

• Pikowanie

W przypadku rozsad pomidorów, papryki, kalafiorów czy sałaty ważny jest zabieg pikowania, wzmacniającego kiełkujące rośliny i pomagający w prawidłowym rozkrzewianiu się ich. Pikowanie to celowe uszkodzenie stożka wzrostu korzenia. W ten sposób powstają korzenie boczne, które pomagają roślinom w stabilnym zakorzenieniu się w podłożu. Pikowanie należy wykonać, gdy z siewek wykiełkują 2-3 liście (ok. 2-4 tygodnie po wysiewie).

Jak przeprowadzić pikowanie?

W pierwszej kolejności delikatnie podlej rozsadę. Następnie przygotuj doniczkę ze świeżą, wilgotną ziemią; łopatką wyżłób w niej niewielkie zgłębienie. Za pomocą pikownika ostrożnie podnieś kiełkującą siewkę i przesadź ją do nowej doniczki. Lekko przysyp korzenie oraz delikatnie przyklep ziemię wokół sadzonki.

• Hartowanie

Hartowanie pomaga kiełkującym roślinom - przyzwyczajonych do stale przebywania w cieple - dostosować się do naturalnych warunków pogodowych. Z tego względu na ok 10-14 dni przed wysadzeniem sadzonek na działkę, ogranicz ich podlewanie i obniż temperaturę poprzez wystawienie donic na zewnątrz. Początkowo przetrzymuj je na powietrzu tylko przez kilka godzin, natomiast tuż przed wysadzeniem pozostaw je w ogrodzie na 2 - 3 noce.

Ciepła, bezśnieżna zima to idealny moment na przygotowywanie pierwszych sadzonek kwiatów i warzyw. Kiełkujące w kontrolowanych – domowych – warunkach po ok. 3 miesiącach będą gotowe do przeniesienia do ogrodu i warzywnika.