Kolorowe kwiaty do ogrodu. Które gatunki zachwycają przez cały sezon?

Zapewne to pytanie przyszło ci kiedyś na myśl. Za kolory kwiatów odpowiadają barwniki roślinne, przede wszystkim flawonoidy, do których należą antocyjany dające czerwienie, fiolety i błękity oraz karotenoidy odpowiadające za żółcie i pomarańcze. U części roślin (np. buraków, portulaki, bugenwilli) czerwienie i fiolety pochodzą z kolei od betalain.

Zapach to z kolei lotne związki organiczne, często wchodzące w skład olejków eterycznych. Co istotne, ani kolor, ani woń nie są dla rośliny ozdobą samą w sobie. To takie trochę „wabiki” na owady zapylające. Jaskrawa barwa i intensywny aromat mówią pszczółce czy motylowi: „tu jest nektar". Dlatego sadząc kolorowe, pachnące kwiaty, przy okazji wspierasz zapylacze w swoim ogrodzie.

Swoją drogą, jeśli cenisz sobie towarzystwo fauny, możesz pójść o krok dalej i postawić w ogrodzie owadzi hotel. Taki hotel dla owadów daje schronienie pszczołom, biedronkom i złotookom. Więcej na ten temat przeczytasz w naszym osobnym poradniku. 

Przejdźmy jednak do konkretów. Kolorowych kwiatów do wyboru jest naprawdę sporo i bez problemu skomponujesz z nich rabatę w dowolnej palecie barw. Najczęściej w polskich ogrodach można spotkać:

• tulipany (Tulipa) - wiosenna klasyka o chyba najszerszej gamie kolorów ze wszystkich kwiatów,

• narcyzy (Narcissus) - żółte i białe, zakwitają tuż po pierwszych ciepłych dniach,

• krokusy (Crocus) - drobne, fioletowo-żółto-białe zwiastuny wiosny,

• aksamitki (Tagetes) - pomarańczowe i żółte, kwitną całe lato i są łatwe w uprawie,

• nagietki (Calendula) - ciepłe, pomarańczowe, dodatkowo o właściwościach leczniczych (np. z nagietków produkuje się maści i kremy na problemy skórne),

• floksy (Phlox) - pachnące, w odcieniach różu, fioletu i bieli,

• lawendę (Lavandula) - fioletową, aromatyczną i miododajną,

• hortensje (Hydrangea) - o ogromnych kwiatostanach w bieli, różu i błękicie,

• astry (Aster) - jesienne, kwitnące aż do przymrozków.

Jeśli zależy Ci na jak najdłuższym kwitnieniu, postaw na rośliny kolorowe i długo kwitnące, które sypią kwieciem miesiącami zamiast kilkunastu dni. Ciekawym przykładem jest jeżówka purpurowa (Echinacea purpurea), zachwycająca od lipca do pierwszych chłodów, szałwia omszona (Salvia nemorosa) kwitnąca od maja do lipca (ale jeśli przytniesz jej kwiatostany po pierwszym kwitnieniu, może drugi raz wypuścić kwiaty w sierpniu lub wrześniu), czy liliowce (Hemerocallis) z kwiatami od czerwca do sierpnia. Niezawodne są też jednoroczne cynie i kosmosy.

Doświadczeni ogrodnicy wiedzą, że kwiat, choćby najpiękniejszy, kiedyś przekwitnie, a liść zostaje. Dlatego warto dorzucić do rabaty rośliny o kolorowych liściach, które nie dość, że zachwycają wyglądem, to “robią robotę” poza sezonem. Do tego grona można zaliczyć m.in.:

• żurawkę (Heuchera) - jej liście przybierają barwy od limonkowej zieleni, przez bursztyn i koral, po purpurę i niemal czerń, zależnie od odmiany. Świetnie radzi sobie w półcieniu, a wiele odmian zachowuje liście także zimą,

• funkię (Hosta) - mistrzyni cienia o liściach niebiesko-sinych, złocistych, kremowo obrzeżonych czy dwubarwnych, w zależności od odmiany,

• brunerę wielkolistną (Brunnera macrophylla, odmiana np. 'Jack Frost') - o liściach wysrebrzonych z zielonym użyłkowaniem, a do tego niebieskich, drobnych kwiatach wiosną,

• dąbrówkę rozłogową w odmianach purpurowych (Ajuga reptans, np. 'Atropurpurea') - niską roślinę okrywową o brązowo-purpurowym ulistnieniu,

• trawy ozdobne - wiele odmian (np. Imperata 'Red Baron' o czerwonych źdźbłach czy niebieskie kostrzewy) daje barwę przez cały sezon.

Pamiętaj, najlepiej wybierać rośliny tak, aby jedne zaczynały kwitnąć wtedy, gdy inne już przekwitają. Wiosną rabatę mogą zdobić rośliny cebulowe, latem lawenda, hortensje i kwiaty rabatowe, a jesienią astry. Puste miejsca między nimi dobrze uzupełnić gatunkami o ozdobnych liściach, które dodają koloru nawet wtedy, gdy na rabacie jest mniej kwiatów.

Do tego dorzuć kilka prostych zasad:

1. Stanowisko ponad wszystko. Większość kolorowych kwiatów potrzebuje słońca i przepuszczalnej gleby. Sadzenie rośliny słonecznej w cieniu to najczęstszy błąd początkujących.

2. Usuwaj przekwitłe kwiatostany. To taka mała sztuczka na dłuższe kwitnienie. Dopóki kwiat nie zawiąże nasion, roślina „uznaje", że jej zadanie nie jest skończone i wypuszcza kolejne pąki.

3. Sadź grupami – kilka sztuk jednego gatunku obok siebie wygląda naturalniej i daje mocniejszy akcent kolorystyczny niż pojedyncze rośliny rozrzucone po rabacie.

4. Podlewaj rano lub wieczorem. W upał woda na liściach działa jak soczewka i może je przypalić.

Cała ta praca będzie znacznie przyjemniejsza, jeśli zaopatrzysz się w porządne narzędzia ręczne do uprawy. Przy sadzeniu nieoceniona jest łopatka do dołków pod rozsadę oraz pazurki, czyli ręczne widełki do spulchniania i napowietrzania gleby.

Na koniec złap ciekawostkę: czy wiedziałeś, że niektóre kwiaty potrafią „chodzić za słońcem"? Najlepszym przykładem są słoneczniki. Ich wierzchołki obracają się w ciągu dnia ze wschodu na zachód, a nocą wracają na wschód. Gdy kwiat w pełni się rozwinie, zastyga już zwrócony na wschód. Zjawisko to nazywa się heliotropizmem.

Bibliografia:

• Narbona E, del Valle JC, Arista M, Buide ML and Ortiz PL (2021) Major Flower Pigments Originate Different Colour Signals to Pollinators. Front. Ecol. Evol. 9:743850. doi: 10.3389/fevo.2021.743850

• WVU Extension. What is Heliotropism? West Virginia University. https://extension.wvu.edu/lawn-gardening-pests/news/2021/06/01/what-is-heliotropism [dostęp: 25.05.2026]