Mała retencja w ogrodzie. Na czym dokładnie polega?

Brak wody to duży problem nie tylko dla właścicieli ogrodów, lecz dla całej przyrody. Choć sezon ogrodowy jeszcze przed nami, to właśnie teraz jest dobry moment, żeby pomyśleć, jak w nadchodzącym sezonie lepiej wykorzystać deszczówkę. Sprawdź, na czym polega mała retencja w ogrodzie i jakie daje możliwości.

Czym jest mała retencja?

Mała retencja to po prostu rozsądne gospodarowanie deszczówką w ogrodzie i na działce. Warto pomyśleć o takich rozwiązaniach z wyprzedzeniem, jeszcze zanim na dobre rozpoczną się prace ogrodowe. Chodzi o to, aby woda opadowa nie spływała od razu do kanalizacji, lecz została w ogrodzie i mogła być później wykorzystana.

Obejmuje ona wszelkie rozwiązania, które wspomagają naturalny obieg wody w otoczeniu. Może to być między innymi gromadzenie deszczówki w zbiornikach, zatrzymywanie wilgoci w glebie przez rośliny lub spowalnianie spływu wody po powierzchni terenu.

Zalety retencjonowania wody w ogrodzie. To musisz wiedzieć

Mała retencja wody może przynieść wiele korzyści zarówno Tobie, jak i całemu środowisku. Do najważniejszych zalet gromadzenia i wykorzystywania wody opadowej w ogrodzie należą:

• ograniczenie zużycia wody kranowej – deszczówka to dodatkowe, darmowe źródło wody do podlewania roślin ogrodowych czy trawnika. Gromadzenie deszczówki pozwala znacznie zmniejszyć wydatki na nawadnianie ogrodu. 
• poprawa mikroklimatu i zwiększenie bioróżnorodności otoczenia – zbiornik wodny w ogrodzie korzystnie oddziałuje na mikroklimat i przyciąga do ogrodu liczne zwierzęta. Dzięki niemu wypoczynek na działce w letnie dni może stać się znacznie przyjemniejszy, a otoczenie przyjaźniejsze dla płazów, ptaków czy owadów.
• ochrona ogrodu przed podtopieniami – retencja wody odciąża kanalizację podczas nawalnych opadów deszczu i umożliwia powolne wsiąkanie wody do gleby, chroniąc ogród przed zalaniem. 
• ochrona roślin przed skutkami suszy – zgromadzoną podczas intensywnych opadów deszczówkę można wykorzystać w okresach suszy. Pozwala to chronić rośliny przed czasowym niedoborem wody oraz ograniczyć zużycie wody wodociągowej w sezonie letnim.
• możliwość uzyskania dofinansowania – ogrodnicy mogą przystąpić do programu małej retencji. Dofinansowanie bywa oferowane w ramach inicjatyw rządowych lub samorządowych. Warto sprawdzać strony rządowe oraz serwisy internetowe urzędów miast i gmin, ponieważ nabory mają charakter czasowy. Przykładem takiej inicjatywy był m.in. ogólnokrajowy program Moja Woda.

Sposoby gromadzenia wody w ogrodzie

Myślisz, że mała retencja w ogrodzie wymaga dużych nakładów finansowych i skomplikowanych rozwiązań technicznych? Nic bardziej mylnego. Istnieje wiele sposobów magazynowania wody w ogrodzie, z których może skorzystać każdy, komu zależy na wspieraniu lokalnej przyrody.

Zbiornik na deszczówkę

Najprostszą metodą oszczędzania wody w ogrodzie jest jej gromadzenie w zbiornikach na deszczówkę. Proste zbiorniki o pojemności ok. 100–500 l mają formę beczek lub mis, które ustawia się w pobliżu budynków i łączy z rynną. Aby korzystanie ze zgromadzonej wody było łatwiejsze zbiornik naziemny warto umieścić na podwyższeniu. 

Prosty stojak na zbiornik na deszczówkę możesz przygotować samodzielnie z desek – wystarczy stabilna konstrukcja w formie skrzyni lub niskiego podestu, dopasowana do wielkości beczki. Pracę ułatwi Ci użycie pilarki, dzięki której szybko i precyzyjnie potniesz wszystkie potrzebne elementy. 

Większe zbiorniki, gromadzące nawet kilkadziesiąt tysięcy litrów wody opadowej, montuje się pod ziemią i łączy z całym systemem orynnowania oraz centralą deszczową, instalacją rozsączającą lub zraszaczami ogrodowymi.

Łąka kwietna zamiast trawnika

Trawnik do bujnego wzrostu potrzebuje regularnego nawadniania. W sezonie wegetacyjnym dzienne zapotrzebowanie traw na wodę może wynieść nawet 5 l/m2. Aby ograniczyć zużycie wody w ogrodzie, warto zastąpić trawnik łąką kwietną. Taka rabata (z kwitnącymi, jednorocznymi lub wieloletnimi roślinami, naturalnie porastającymi łąki i pola) jest niejako odporna na suszę.

Ogród deszczowy

Chcesz mieć na swojej działce naturalny magazyn wody, który jednocześnie wzbogaci aranżację Twojej zielonej przestrzeni? Załóż ogród deszczowy, czyli specjalną rabatę zbierającą, magazynującą i filtrującą wodę z pobliskich terenów. 

Ogród deszczowy najlepiej stworzyć w miejscu, gdzie naturalnie gromadzi się woda opadowa. Do jego obsadzenia należy wykorzystać gatunki znane z wilgotnych łąk i terenów bagiennych. 

Budowa zbiornika małej retencji

Nowoczesne oczko wodne lub naturalistyczny staw może być nie tylko wspaniałą ozdobą ogrodu, lecz także zbiornikiem małej retencji. Zbiornik wodny najlepiej stworzyć w naturalnym zagłębieniu terenu. Do jego budowy możesz wykorzystać nieprzepuszczalną folię umieszczoną dnie wykopu lub gotową formę z włókna szklanego/tworzywa sztucznego. 

Zadbaj również o obsadzenie oczka wodnego różnorodną roślinnością, która będzie dodatkowo magazynowała wodę.

Nawierzchnie przepuszczalne

Zachowanie naturalnego obiegu wody w ogrodzie pozwala ograniczyć straty deszczówki. Aby woda mogła wsiąkać w ziemię, zaprojektuj w ogrodzie jak najwięcej nawierzchni przepuszczalnych. Betonowe ścieżki i podjazdy z kostki brukowej warto zastąpić nawierzchniami ze żwiru, piasku czy kamienia. 

Dobrym rozwiązaniem może okazać się także stworzenie tzw. zielonych nawierzchni, które łączą kratkę trawnikową bądź ażurowe płyty z piaskiem lub roślinnością.

Bibliografia:

1. Moja Woda – wsparcie działań realizowanych przez WFOŚiGW, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, online: https://www.gov.pl/web/nfosigw/moja-woda--wsparcie-dzialan-realizowanych-przez-wfosigw. 
2. Na czym polega mała retencja?, Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, online: https://www.gov.pl/web/wody-polskie/na-czym-polega-mala-retencja. 
3. Szpakowski W., Rayss J., Lademann D. (oprac.), Ogród deszczowy w 5 krokach, Gdańskie Wody Sp. z o.o. 2018.