Pnącza kwitnące wieloletnie. Najpiękniejsze gatunki do ogrodu

Do najpiękniejszych i najczęściej wybieranych pnączy kwitnących należą powojnik i glicynia. Podpowiadamy, czym się wyróżniają i jakie ich odmiany warto posadzić.

Powojnik to strzał w dziesiątkę, jeśli chodzi o pnącza kwitnące. Roślina ta pochodzi z rodziny jaskrowatych. Przyjmuje się, że na świecie występuje około 380 gatunków powojników i kilka tysięcy odmian. W związku z tym, że wybór jest spory, to kwiaty występują w niemal każdym możliwym kolorze, a kwitną w różnych terminach, od maja do października.

Rozmiar kwiatów bywa różny: od 1 cm u odmian botanicznych po 20 cm u wielkokwiatowych (np. Mrs Cholmondeley). Większość powojników uprawianych w ogrodach dorasta do 1-3 m. Roślina wspina się, owijając ogonki liściowe wokół podpory, dlatego potrzebuje cienkich elementów do wspinania (kratki, siatki, pręta o grubości do 2 cm) - po gładkiej ścianie sama się nie wespnie. Powojnik najlepiej rośnie na stanowisku słonecznym lub półcienistym (ale z zacienioną podstawą).

Jakie odmiany są warte uwagi? 

• Powojnik Jackmanii to najstarsza (1858 r.) i najpopularniejsza odmiana wielkokwiatowa. Dorasta do 3-4 m, ma ciemnofioletowe kwiaty o średnicy 10-13 cm i kwitnie od czerwca do października. Jest zdrowa, odporna na choroby i mróz, dlatego dobrze sprawdza się u początkujących.

• Powojnik Nelly Moser wyróżnia się jasno różowymi kwiatami z wyraźnym ciemniejszym paskiem przez środek płatka. Dobrze rośnie w półcieniu, a nawet na północnej ścianie, gdzie jej pastelowe kwiaty nie blakną tak szybko jak w pełnym słońcu.

• Powojnik Polish Spirit to ceniona polska odmiana o fioletowo-purpurowych kwiatach. Dorasta do 3-4 m, kwitnie obficie od czerwca do września i uchodzi za wyjątkowo odporną.

Glicynia należy do najbardziej okazałych pnączy. Kwitnie długimi, zwisającymi, pachnącymi gronami, które u niektórych odmian osiągają 25-50 cm długości; kwitnienie przypada zwykle na maj i czerwiec. To roślina długowieczna, która jest w stanie dożyć ponad 100 lat, ale trzeba się z nią liczyć: odmiany azjatyckie dorastają do 10-15 m, dlatego wymagają naprawdę solidnej podpory, najlepiej metalowej lub z grubego drewna.

Trzeba też uzbroić się w cierpliwość, bo pierwsze kwiaty często pojawiają się dopiero po 3-5 latach od posadzenia.

Polecamy szczególnie odmiany:

• Glicynia chińska Prolific to silnie rosnąca odmiana (do 15 m) o jasno fioletowo-niebieskich. Zakwita często już w pierwszym lub drugim roku po posadzeniu, i zwykle powtarza kwitnienie w sierpniu.

• Glicynia chińska Amethyst dorasta do około 6 m, ma ciemnofioletowe kwiaty z odcieniami purpury. To jedna z odmian, która kwitnie najwcześniej. Kwiaty pojawiają się już w maju (drugi raz mogą wystąpić w sierpniu, ale już mniej okazale).

• Glicynia Blue Moon rzadko można ją spotkać w naszych ogrodach, a… szkoda. To kompaktowa (5-6 m) odmiana amerykańska. Wytrzymuje mróz do -40 st. C. Kwitnie później niż odmiany azjatyckie. Ma piękne niebiesko-fioletowe kwiaty.

Oczywiście, taka glicynia to oczywisty wybór na pergolę, ale… nie jedyny. Kwitnące pnącza wieloletnie na pergolę powinny mieć mocne, zdrewniałe pędy i szybko rosnąć, żeby z czasem stworzyć gęste, kwitnące zadaszenie.

Wiciokrzew to propozycja dla tych, którzy lubią, jak w ogrodzie po prostu pachnie. Jego rurkowate, często dwubarwne kwiaty najmocniej pachną wieczorem. Nie bez powodu przyciągają motyle oraz pożyteczne pszczółki. 

Kwitnie długo, zwykle od czerwca do jesieni, a wiele odmian jest częściowo zimozielonych. Po kwitnieniu zawiązuje koralowe owoce, które są ozdobne, ale trujące, o czym warto pamiętać, jeśli po ogrodzie biegają dzieci. Wiciokrzew nie znosi przesychania; w zbyt suchym miejscu łatwo choruje na mączniaka. W tym przypadku może sprawdzić się wiciokrzew pomorski (Lonicera periclymenum), dorastający do 3-6 m. A jaka konkretnie odmiana? Rozważ Serotinę lub Heaven Scent.

Ale nie tylko. Do pergoli możesz wziąć pod uwagę wiciokrzew japoński (Lonicera japonica). Osiąga 6-10 m, a przy rocznych przyrostach jest to 1-2 m, więc szybko okrywa konstrukcję gęstą zielenią. Tutaj szczególnie polecamy odmiany: Halliana, Kogel-mogel, Purpurea.

Róża pnąca to klasyka wśród kwitnących pnączy - i nic dziwnego. Odmiany pnące dorastają do 2-3 m, kwitną latem, a część powtarza kwitnienie jesienią, co wydłuża sezon ozdobny. Róża wymaga stanowiska słonecznego i żyznej ziemi. Trzeba jednak wiedzieć, że jest bardziej pracochłonna niż pozostałe pnącza z tej listy: wymaga cięcia, podwiązywania i pilnowania pod kątem chorób. W tym przypadku sekatory muszą pójść w ruch!

Które róże zrobią prawdziwe "wow" w ogródku? Róża New Dawn ma bladoróżowe, pełne, delikatnie pachnące kwiaty o średnicy około 7 cm i dorasta do 3-4 m. Powtarza kwitnienie od czerwca aż do września, jest dość odporna na choroby oraz mróz. Z kolei róża Sympathie to propozycja dla tych, którzy wolą mocny akcent. Tworzy bowiem duże, pełne, ciemnoczerwone kwiaty i również powtarza kwitnienie (od początku lata aż do pierwszych przymrozków). Ma silne, sztywne pędy, które świetnie trzymają się pergoli i ogrodzeń. 

Oczywiście jest jeszcze wiele ciekawych propozycji: Moonlight, Rosarium Uetersen czy też Jasmina. Do wyboru, do koloru.

Hortensja pnąca to rozwiązanie na stanowiska cieniste, gdzie większość pnączy kwitnie słabo albo wcale. Kwitnie białymi, płaskimi baldachami w czerwcu i lipcu, a do muru czy pnia drzewa przylega samodzielnie, korzeniami czepnymi (starsze okazy nie potrzebują dodatkowych podpór, ale młodym warto pomóc na starcie). Rośnie powoli, ale w sprzyjających warunkach z czasem dorasta nawet do 15-20 m. Jest w pełni mrozoodporna i mało wymagająca. Ma jedną wadę: na pierwsze kwiaty każe czekać kilka lat, aż dobrze się ukorzeni.

Pod uwagę weź koniecznie hortensję pnącą Miranda (spotykaną też pod nazwą Mirranda). Wyróżnia się zielonymi liśćmi z efektownym, żółtym marginesem oraz kremowo-białymi kwiatami. Dorasta do około 5-6 m, dzięki czemu nadaje się również do obsadzania niższych ścian i ogrodzeń.

Pnącza kwitnące niemal całe lato to przede wszystkim wiciokrzew japoński (czerwiec-wrzesień, w cieplejszych rejonach do października), późne powojniki w rodzaju Jackmanii (czerwiec-wrzesień) oraz powtarzające kwitnienie róże pnące (czerwiec-październik). Sadząc obok siebie kilka gatunków o różnych terminach, można sprawić, że ogród kwitnie niemal bez przerwy od wczesnego lata do jesieni.

Bibliografia:

1. Missouri Botanical Garden. Clematis; Plant Finder. https://www.missouribotanicalgarden.org/PlantFinder/PlantFinderProfileResults.aspx?gen=Clematis [dostęp: 27.05.2026]

2. Royal Horticultural Society. Wisteria: how to grow wisteria. https://www.rhs.org.uk/plants/wisteria/growing-guide [dostęp: 27.05.2026]